Met de snelle groei van slimme energiesystemen – zoals pv-installaties, warmtepompen, laadpalen en thuisaccu’s – neemt ook de noodzaak toe om deze systemen goed te beschermen tegen digitale dreigingen. Omdat deze apparatuur een belangrijke rol speelt in de energietransitie, start Agentschap Telecom een uitgebreid onderzoek naar de cyberveiligheid ervan.
Toenemende digitale kwetsbaarheid
Uit verschillende rapportages van onder meer de AIVD, MIVD en NCTV blijkt dat de digitale infrastructuur in Nederland steeds vaker wordt bedreigd. Agentschap Telecom waarschuwt dat cyberaanvallen grote gevolgen kunnen hebben, niet alleen op kritieke systemen zoals energiecentrales of telecomnetwerken, maar ook op slimme energiesystemen bij mensen thuis. Deze zijn vaak direct verbonden met het internet en daarmee gevoelig voor misbruik.
Onderzoek in een nieuw IoT-lab
Om de risico’s beter in beeld te krijgen, opent Agentschap Telecom een eigen IoT-lab waarin het apparatuur onderzoekt die essentieel is voor de energietransitie. Denk aan:
- pv-systemen
- warmtepompen
- laadpalen
- thuisaccu’s
Het doel is om te ontdekken waar kwetsbaarheden zitten, hoe deze kunnen worden misbruikt en welke maatregelen nodig zijn om systemen beter te beveiligen.
Kleine risico’s bij warmtepompen
Volgens experts is het risico op digitale inbraak bij warmtepompen momenteel nog zeer beperkt. Fabrikanten gebruiken vaak termen als ‘smart’, maar in de praktijk ontbreekt een eenduidige communicatiestandaard tussen warmtepompen en het energienet. Daardoor is de kans op ongewenste externe aansturing minimaal.
Grotere risico’s bij pv-installaties
Voor pv-systemen ligt dat anders. Vooral omvormers die op afstand kunnen worden aangestuurd, vormen een potentieel risico. Een kwaadwillende partij zou in theorie:
- de omvormers massaal kunnen uitschakelen
- het energienet lokaal kunnen ontregelen
- een tijdelijke black-out kunnen veroorzaken
Hoewel dergelijke aanvallen complex zijn en geavanceerde kennis vereisen, is het niet onmogelijk. Nederland heeft honderdduizenden omvormers in gebruik en de beveiliging daarvan is niet overal even sterk.
Incidenten uit het verleden tonen kwetsbaarheid aan
Er zijn inmiddels enkele voorbeelden bekend die laten zien dat verstoringen grote impact kunnen hebben. In Roemenië en Engeland werden door technische fouten grote aantallen omvormers tijdelijk uitgeschakeld, met aanzienlijke verstoringen op het netwerk tot gevolg. Deze incidenten waren niet door hackers veroorzaakt, maar laten wel zien hoe kwetsbaar het systeem kan zijn.
Meer aandacht voor digitale veiligheid is noodzakelijk
Hoewel er geen reden is voor paniek, benadrukken experts dat meer aandacht voor cybersecurity essentieel is. Door de groei van slimme energieoplossingen neemt de afhankelijkheid van digitale systemen toe, en daarmee de noodzaak om deze goed te beve
