De International Electrotechnical Commission (IEC) heeft een vernieuwde versie van de veiligheidsnorm voor onder andere split-warmtepompen en airconditioners goedgekeurd. Deze versie staat hogere vullimieten toe bij installaties met brandbare koudemiddelen. Vooral de toepassingsmogelijkheden van propaanwarmtepompen en airco’s nemen hierdoor sterk toe.
Propaan als duurzaam koudemiddel
Propaan (R290) is een efficiënt koudemiddel met een extreem lage GWP-waarde van 3, vergeleken met R410A (2.088) en R32 (675). Dit maakt het een milieuvriendelijk alternatief, maar de brandbaarheid vereist extra veiligheidsmaatregelen. De huidige norm IEC 60335-2-40 beperkt de maximale vulling van brandbare koudemiddelen op basis van de ruimte-inhoud en de montagehoogte van de unit. Dat leidt in de praktijk tot beperkingen bij split-systemen.
Rekenvoorbeeld: te kleine vulling voor efficiëntie
Tijdens de ATMO World Summit 2022 legde Asbjørn Vonsild, voorzitter van de IEC-werkgroep, uit dat een propaan-wandunit in een kamer van 20 m² en 2,2 meter hoog volgens de huidige regels slechts 334 gram propaan mag bevatten. Een efficiënt werkende unit heeft echter circa 450 tot 500 gram nodig. Door deze beperking zijn leveranciers en installateurs tot nu toe grotendeels aangewezen op HFK’s. In Nederland zijn propaan-airco’s nog zeldzaam, terwijl propaanwarmtepompen meestal alleen als monoblock worden verkocht.
Nieuwe norm met ruimere grenzen
Na zes jaar overleg is er nu binnen de IEC overeenstemming bereikt over een nieuw normontwerp. Dit maakt grotere hoeveelheden brandbaar koudemiddel mogelijk, mits de apparatuur aan specifieke veiligheidseisen voldoet. Zo blijft het veiligheidsniveau gelijk aan dat van niet-brandbare alternatieven. Deze wijziging opent de deur voor meer propaan-toepassingen in split-warmtepompen.
Onderzoek naar kleine vullingen
Het Duitse Fraunhofer-instituut voert sinds 2020 het project LC150 uit, waarbij samen met onder andere Vaillant, Bosch en Viessmann een propaancircuit wordt ontwikkeld met slechts 150 gram koudemiddelvulling. Ook in Nederland werd eerder het HP-Launch-project uitgevoerd, dat resulteerde in een prototype van een betaalbare propaanwarmtepomp voor bestaande woningen met dezelfde beperkte vulling.
Invoering van A2L-koudemiddelen
De nieuwe norm sluit nu beter aan bij de moderne classificatie van koudemiddelen, waaronder A2L-middelen zoals HFO’s en R32. Deze toevoeging vergemakkelijkt de toepassing van matig brandbare koudemiddelen en maakt het eenvoudiger om consensus te bereiken tussen fabrikanten van zowel A2L- als A3-systemen (zoals propaan).
Complexe rekenregels blijven uitdaging
Hoewel de norm ruimere toepassingsmogelijkheden biedt, blijft het systeem volgens deskundigen complex. De rekenmethoden voor het bepalen van de vullimieten bevatten veel details en uitzonderingen. “Alleen de commissieleden die jarenlang aan de tekst hebben gewerkt, begrijpen het nog volledig,” aldus expert Van Gerwen. Hij pleit voor een verdere vereenvoudiging van de regelgeving.
Europese harmonisatie
De nieuwe standaard wordt naar verwachting eind juni officieel gepubliceerd. Daarna volgt het proces om de IEC-norm om te zetten naar een Europese EN-IEC-norm. Hierbij kan een deel worden geharmoniseerd met Europese richtlijnen, zoals de richtlijn drukapparatuur en de machinerichtlijn. Dit is een langdurig traject dat enkele jaren kan duren. In Nederland is in de NPR 7600:2020 overigens al rekening gehouden met deze ruimere vullimieten, vooruitlopend op de officiële invoering van de norm.
