De Europese Commissie heeft een voorstel gepubliceerd voor een forse aanscherping van de F-gassenverordening. Als dit voorstel wordt aangenomen, heeft dat grote gevolgen voor fabrikanten en leveranciers van warmtepompen en airconditioners. Vanaf 2027 zou er een verbod komen op nieuwe split-units met de koudemiddelen R32 en R410A – momenteel de meest gebruikte in Europa. Europese brancheorganisaties reageren fel negatief.
Snellere afbouw van HFK’s
De Commissie wil het volume aan HFK-koudemiddelen dat jaarlijks op de markt komt, verder beperken. Een belangrijk voorstel is dat vanaf 2025 kleine single-splits geen koudemiddelen meer mogen bevatten met een GWP hoger dan 750. Vanaf 2027 geldt dit ook voor grotere systemen, waardoor R32 (GWP 675) en R410A (GWP 2.088) niet meer mogen worden toegepast. Daarmee zou het gebruik van deze populaire koudemiddelen binnen enkele jaren verdwijnen.
Belangrijkste verbodsbepalingen
- 1 januari 2025: Verbod op stekkerklare klimaatregelings- en warmtepompapparatuur met F-gassen met een GWP ≥ 150.
- 1 januari 2025: Verbod op single-splitsystemen met minder dan 3 kg F-gas en GWP > 750.
- 1 januari 2027: Verbod op splitsystemen < 12 kW met F-gassen met een GWP > 150.
- 1 januari 2027: Verbod op splitsystemen > 12 kW met F-gassen met een GWP > 750.
Dit betekent dat R410A al vanaf 2025 niet meer in kleine units mag worden toegepast en mogelijk ook R32 eerder verdwijnt, vanwege een nieuwe GWP-rekenmethode die de waarde van R32 verhoogt.
Propaan als kansrijk alternatief
De industrie kijkt al langer naar propaan (R290) als natuurlijk alternatief met een zeer lage GWP. Tot nu toe beperkten de <strongveiligheidsnormen echter de vullimiet zodanig dat efficiënt gebruik in split-units nauwelijks mogelijk was. Dat verandert binnenkort, want er is inmiddels een nieuwe internationale norm goedgekeurd die hogere vullimieten toestaat. Daardoor lijkt propaan op termijn een realistisch alternatief voor R410A en R32.
Resultaten van de huidige verordening
De Commissie benadrukt dat de bestaande verordening al resultaten heeft opgeleverd. De F-gasemissies dalen jaarlijks, en tussen 2015 en 2019 is het aanbod van HFK’s met 37 procent afgenomen. Er is bovendien een duidelijke verschuiving naar alternatieve koudemiddelen met lage GWP zoals CO₂, ammoniak en koolwaterstoffen. Toch vindt de EU dat er nog meer winst te behalen is richting 2030.
Ambitieuze klimaatdoelen
De EU wil in 2030 de emissies van broeikasgassen met 55 procent reduceren en in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld zijn. Daarnaast is er een verplichting vanuit het Kigali-amendement om het gebruik van F-gassen wereldwijd met 90 procent te verminderen ten opzichte van 2015. De herziening van de F-gassenverordening is een belangrijke stap om deze doelen te halen.
Overige maatregelen
Naast het verbod op koudemiddelen bevat het voorstel aanvullende maatregelen, waaronder:
- Aanpak van de illegale handel in koudemiddelen;
- Versterking van de opleiding en certificering van technici;
- Verbetering van de rapportage- en controlemechanismen;
- Vereenvoudiging van bestaande regels op verzoek van marktpartijen en overheden.
Kritiek van de sector
De Europese brancheorganisaties AREA, EHPA en EPEE reageren fel op het voorstel. Volgens hen ondermijnt de Commissie hiermee haar eigen klimaat- en energiezekerheidsdoelen. Ze waarschuwen dat een te snelle afbouw van koudemiddelen zonder voldoende alternatieven of opgeleide installateurs zal leiden tot een vertraging in de warmtepompruimte-uitrol in Europa.
‘Een harde trap op de rem’
Thomas Nowak, algemeen secretaris van de EHPA, noemt het voorstel “een harde trap op de rem”. Volgens hem is juist een versnelling van de warmtepompruimte nodig om de Europese klimaatdoelen te halen. “De grootschalige inzet van alle soorten warmtepompen, inclusief lucht/lucht-systemen, moet door de EU worden ondersteund. Dit voorstel brengt niet alleen de plannen voor de komende vijf jaar, maar ook die voor 2030 en 2050 in gevaar.”
