In het stadskantoor Noord in Amsterdam is gekozen voor een vierpijpswarmtepomp in plaats van een omkeerbare warmtepomp. Deze oplossing maakt het mogelijk om gelijktijdig te verwarmen en te koelen, waardoor één van beide functies feitelijk ‘gratis’ wordt geleverd. Het systeem behoort tot de grootste lucht/water-warmtepompen in vierpijpsuitvoering die in Nederland zijn geplaatst.
Van omkeerbare naar vierpijpswarmtepomp
Aanvankelijk stond in het bestek een omkeerbare warmtepomp, maar tijdens de voorbereiding bleek dat het gebouw regelmatig tegelijk warmte- en koelvraag heeft. In die situatie kan een omkeerbare warmtepomp niet efficiënt werken, omdat deze óf warmte óf koude levert. De keuze viel daarom op een vierpijpssysteem, waarmee beide functies gelijktijdig mogelijk zijn.
Hogere investering, lagere exploitatiekosten
Volgens leverancier Airconair is de investering in een vierpijpswarmtepomp iets hoger, maar de energiebesparing aanzienlijk. “Bij gelijktijdig verwarmen en koelen gebruik je dezelfde elektrische input en benut je de vrijgekomen energie opnieuw”, legt directeur Joep Peeraer uit. “Daardoor verdubbelt de COP in de praktijk en dalen de exploitatiekosten. Zeker in gebouwen zoals dit stadskantoor, met veel vergaderruimtes en wisselende bezetting, is dat rendement goed merkbaar.”
Geluid en vermogen bepalend
De adviseur koos voor het Italiaanse merk Galletti vanwege de stille werking van de units. In het dichtbebouwde gebied rond het Buiksloterplein was geluidsproductie een belangrijk aandachtspunt. De toegepaste warmtepomp levert een vermogen van circa 500 kW bij +7 °C en is voorzien van zes scrollcompressoren, een extra warmtewisselaar en meerdere driewegkleppen om warmte en koude efficiënt te verdelen.
Aanpassing van de installatie
Voor de nieuwe opstelling is de bestaande installatie aangepast. Er werd een buffer van 2.000 liter toegevoegd om onder meer de ontdooicyclus van de warmtepomp te ondersteunen. Daarnaast is het bestaande buffervat van 1.000 liter behouden. Waar het klimaatplafond voorheen alleen koelde, draagt het nu ook bij aan verwarming. Hierdoor is de aanvoertemperatuur verlaagd en werkt het systeem energiezuiniger.
Efficiënt gebruik van warmte en koude
De koelvraag was leidend bij de dimensionering van de installatie. Het systeem gebruikt gekoeld water van circa 6 °C voor de luchtbehandelingskasten, terwijl het klimaatplafond met bijgemengd retourwater op een hogere temperatuur werkt. Alleen bij buitentemperaturen onder de –5 °C wordt de stadsverwarming nog ingezet als back-up.
Compacte oplossing voor utiliteitsbouw
De vierpijpswarmtepomp combineert koeling en verwarming in één compacte installatie. “Je benut warmte die anders verloren zou gaan”, aldus Peeraer. “Het is letterlijk twee functies voor de prijs van één machine.” Door de slimme regeling is de warmtepomp geschikt voor gebouwen met gelijktijdige warmte- en koelvraag, zoals kantoren, ziekenhuizen en gemeentelijke panden.
Duurzame stap richting beter energielabel
Met het verplichte energielabel C voor utiliteitsgebouwen in aantocht, draagt deze oplossing bij aan een groener label en lagere energiekosten. Hoewel Europese regelgeving nog niet volledig is afgestemd op gecombineerde systemen zoals de vierpijpswarmtepomp, tonen praktijkprojecten aan dat de technologie een belangrijke rol kan spelen in de verduurzaming van bestaande gebouwen.
